Lập danh sách và chấm điểm ngách bằng scorecard

Mục tiêu của bài

Từ 10–15 ngách ứng viên, bạn chấm điểm có trọng số rồi giữ lại 1–2 ngách đạt từ 3,5 điểm trở lên để nghiên cứu sâu ở bài sau. Cả quá trình mất khoảng 1–2 buổi. Hãy mở sẵn hồ sơ nguồn lực ở Cấp 0: bạn cần nó cho 2 tiêu chí "Độ khó sản xuất" và "Mức AI hỗ trợ được".

Bước 1: Lập 10–15 ngách ứng viên

Viết ra mọi chủ đề bạn hiểu hoặc tò mò, rồi cụ thể hóa thành ngách con. Ví dụ cho kênh faceless có AI hỗ trợ: lịch sử → thảm họa hàng hải; khoa học → vũ trụ giải thích đơn giản; địa lý → vì sao các thành phố lại nằm ở vị trí đó; kỹ thuật → các công trình nổi tiếng được xây thế nào.

Bước 2: Phép thử 50 ý tưởng trong 30 phút

Bấm giờ 30 phút và viết càng nhiều ý tưởng video càng tốt cho từng ngách. Nếu không viết nổi 50 ý tưởng, ngách đó quá hẹp hoặc bạn chưa đủ hiểu nó. Hãy mở rộng hoặc loại ngay, trước khi tốn công chấm điểm.

Bước 3: Dựng scorecard

Đây là khung giảng dạy của khóa học, không phải chuẩn của YouTube. Mỗi tiêu chí chấm 1–5 điểm rồi nhân với trọng số.

Trên Google Sheets, đặt trọng số ở hàng 1 (0,25 – 0,2 – 0,15 – 0,15 – 0,1 – 0,15), điểm từng ngách ở cột B đến G, rồi tính: =SUMPRODUCT(B2:G2,$B$1:$G$1). Nếu Sheets báo lỗi, đổi dấu phẩy thành dấu chấm phẩy (tùy cài đặt ngôn ngữ).

Quy tắc quyết định:

• Từ 3,5 trở lên: đi tiếp.
• Từ 3,0 đến 3,5: thu hẹp xuống ngách con rồi chấm lại.
• Dưới 3,0: loại.

Bước 4: Đo Nhu cầu (25%)

1. Vào Google Trends, đổi loại tìm kiếm thành Tìm kiếm trên YouTube, chọn khung 5 năm và đúng quốc gia mục tiêu (Hoa Kỳ nếu làm key Mỹ).
2. Nhìn hướng của đường biểu đồ: đi ngang hoặc đi lên là tốt, đi xuống đều là dấu hiệu xấu. Thang 0–100 chỉ là mức quan tâm tương đối, không phải lượng tìm kiếm.
3. Trên YouTube, tìm từ khóa hạt giống, lọc Ngày tải lên = Năm nay và Ưu tiên = Mức độ phổ biến.
4. Đếm trong 20 kết quả đầu có bao nhiêu video từ 100 nghìn view trở lên: từ 10 video → 5 điểm; từ 2 video trở xuống → 1 điểm; ở giữa chấm 2–4.

Bước 5: Đo Cửa vào (15%)

Nếu tìm được ít nhất 3 kênh dưới 50 nghìn sub có video từ 100 nghìn view trở lên trong 90 ngày gần nhất, ngách đó đang "mở": chấm 4–5 điểm. Nếu kết quả đầu toàn là kênh triệu sub, còn video mới của kênh nhỏ đều dưới 1 nghìn view: chấm 1–2 điểm.

Bước 6: Chấm RPM (20%)

Dùng RPM trung vị theo ngách của AIR Media-Tech (dữ liệu Studio của 300 kênh, 05/2025–05/2026) làm điểm nền:

Ngách trẻ em thấp vì nội dung dành cho trẻ em không có quảng cáo cá nhân hóa. Gợi ý quy đổi (khung đề xuất): từ 8 USD → 5 điểm; 4–8 USD → 4; 2–4 USD → 3; 1–2 USD → 2; dưới 1 USD → 1. Sau đó cộng hoặc trừ 1 điểm theo thị trường đã chọn ở bài trước. Đây chỉ là trung vị của một mẫu dữ liệu: trong cùng một ngách, nhóm 25% kênh tốt nhất có thể hơn nhóm 25% kém nhất từ 2 đến hơn 8 lần.

Bước 7: Chấm Độ khó sản xuất và Mức AI hỗ trợ

• Độ khó (15%): ước tính số giờ để làm một video ngang kênh trung vị trong ngách. Dưới 6 giờ được 5 điểm, trên 30 giờ được 1 điểm.
• AI hỗ trợ (10%): AI giúp được bao nhiêu phần việc (nghiên cứu, dàn ý, giọng đọc, hình minh họa) mà bạn vẫn tự tạo được góc nhìn riêng. Ngách cần cầm sản phẩm thật để review hoặc phải quay du lịch thì chấm thấp.

Bước 8: Chấm Rủi ro chính sách (15%, chấm ngược)

Trừ điểm mạnh nếu định dạng phổ biến của ngách là:

• Dựa vào clip của người khác (tổng hợp, review phim cắt nguyên cảnh, reup TikTok): nội dung dùng lại.
• Truyện AI theo một khuôn lặp lại, nhân vật rơi vào cùng một tình huống: nội dung không chân thực (inauthentic content).
• Chủ đề dễ bị hạn chế quảng cáo: bạo lực, sự kiện nhạy cảm, thông tin y tế không đáng tin.
• Nhân vật AI tư vấn y tế, tài chính hay pháp luật: chính sách kiếm tiền nêu đích danh đây là vi phạm.
• Tin giả về người nổi tiếng, hoặc "lịch sử giả", thuyết âm mưu trình bày như sự thật.

Gợi ý thêm: nếu tiêu chí này chỉ được 1 điểm thì đó là cờ đỏ, nên cân nhắc loại dù tổng điểm cao.

Ví dụ chấm (số minh họa)

Dòng thứ hai cho thấy vì sao phải đọc từng cột chứ không chỉ nhìn tổng: ngách này dễ làm và AI làm được nhiều việc, nhưng mô hình lặp khuôn lại đúng là thứ chính sách nhắm tới.

Kết quả cần có sau bài: 1–2 ngách đạt từ 3,5 điểm, và mỗi điểm số đều có bằng chứng (link, số video đã đếm) ghi trong sheet.